|
صفحه اول > تحلیل بازار > |
|
نقد و بررسي سياست هاي حمايتي در بخش کشاورزي (قسمت اول) مقدمه حمايت از بخش کشاورزي مقوله اي است که سالها در جهان مورد بحث و توجه قرار گرفته و به ويژه اين که به دلايل متعددي همچون ماهيت بخش کشاورزي، ريسک بالاتري نسبت به ساير بخش ها، امنيت غذايي و تغذيه و غيره همواره نسبت به ساير بخش هاي اقتصادي بيشتر در کانون توجه دولت ها قرار داشته است. بر اين اساس نگاه حمايتي کشورهاي مختلف به بخش کشاورزي نيز وابسته به اهميت ان در کشورهاي جهان متفاوت و متنوع بوده است. بررسي هاي نشان مي دهد که بطور کلي اخلال در قيمت محصولات کشاورزي در جهان به دو صورت شکل مي گيرد يکي از طريق حمايت هاي متنوع از توليد کنندگان محصولات کشاورزي و ديگري از طريق حمايت هاي گسترده صادراتي. ادام اسميت بر اساس نظريه فيزيوکرات ها به کارکرد طبيعي عوامل بازار و عدم دخالت دولت در اقتصاد از جمله در تجارت بين الملل معتقد بود. اما تا ان زمان اين پرسش ها که اولا تجارت بين کشورها چه ضرورتي دارد ؟ و ثانيا کشورها به چه صورت از تجارت نفع مي برند بي پاسخ مانده بود. ادام اسميت در پاسخ به پرسش هاي فوق نظريه مزيت مطلق را بيان کرد. طبق اين نظريه هر کشوري در توليد کالاهاي خاصي تخصص دارد و به همين دليل اين کالاها را ارزان تر از بقيه کشورها توليد ميکند . بعدها نظريه مزيت نسبي ريکاردو در جهت تصحيح و تقويت نظريه ادام اسميت ارائه شد. تقريبا يکصد سال قبل از اين که ادام اسميت با انتشار کتاب ثروت ملل در سال 1776 بطور رسمي کرسي اکادميک اقتصاد و تجارت را در دنيا پايه گذاري کند ، سياست هاي کشاورزي در انگلستان اجرا شده بود. در سال 1663 در انگلستان " قانون غلات " به تصويب رسيد که در ان مقرر شده بود براي غلات وارداتي از بندرها، وقتي قيمت هاي داخلي به کمتر از قيمت کفي که قانونگذار وضع کرده بود رسيد ، عوارض گمرکي وضع شود. کشاورزان انگليسي از اين وضعيت انحصاري که در بازار داخلي داشتند راضي بودند. همچنين بر اساس همين قانون در صورتي که قيمت داخلي از قيمت کف فزوني مي يافت افراد مجاز به صادرات غلات بودند و حتي بعد از سال 1673 دولت اعطاي جايزه صادراتي ( يارانه صادراتي ) به صادرکنندگان را تضمين کرده بود. ليندرت ضمن بررسي تاريخ سياست هاي حمايتي در جهان ، تجارب و مدلهاي سياست هاي کشاورزي را به شرح زير اشاره مي کند. - در بيشتر کشورهاي توسعه يافته ، دولت ها بيشترين حمايت ها و يارانه ها را به بخش کشاورزي اختصاص داده اند. - در کشورهاي جهان سوم ، شهر نشينان از طريق تشويق دولت به اعمال فشار به بخش کشاورزي خواستار تهيه غذايي ارزان قيمت براي مناطق شهر بوده اند. - دولت هاي جهان سوم گرايش به سمت اتخاذ سياست هاي ضد تجار ، که منجر به وضع ماليات بر بخش کشاورزي بر مبناي محصولات صادراتي شده است داشته اند. گفتني است بحث بسيار مهم و اساسي حمايت گرايي و در مقابل ان ازادسازي تجاري از راهبردهاي اساسي در ايجاد سياست هاي اقتصادي است که در حدود بيش از 3 قرن اقتصاددانان بر سر ان به بحث و جدال پرداخته اند. تعاريف و مفاهيم سياست اقتصادي : عبارت است از اقدامي اگاهانه از سوي سياستگذار که با ايجاد ترتيبات نهادي بر مبناي باورها و ارزشهاي سياستگذار و سياست پذيران ، بخش عمومي و بنگاه و خانوار را تحت تاثير قرار مي دهد. چرايي انجام چنين اقدامي را مي توان با مفهوم شکست بازار يا عدم کارامدي اقدامات سياسي گذشته توضيح داد. سياستگذار براي اخذ تصميم موثر در بازار نيازمند تدوين دقيق ابعاد زير است: 1- متن سياست ؛ که در ان ضمن معرفي صريح مجري سياست ، دلايل تاريخي و ملموس اتخاذ سياست بيان شده باشد. 2- نتايج سياست ؛ که در ان با تلفيق تئوري و عمل ، تاثير سياست مورد نظر بر رفاه گروه هاي مختلف بيان شده است. 3- شرايط انتظاري ؛ که در ان ضمن تعيين گروه هاي هدف ، ميزان تطابق سياست مورد نظر با هنجارها و تاثير ان بر اصلاح انحراف موجود در بازار توضيح داده شده باشد. براي تدوين اين ابعاد سياستگذار ناگزير از طي مراحلي است که اين مراحل عبارتند از : 1- تعريف دقيق مساله و اخلال موجود در بازار ؛ 2- جاگذاري نهادها؛ 3- تعيين مجري يا مجريان سياست و ارتباط بين انها؛ 4- تعريف دقيق متغيرهاي سياستي؛ 5- تعيين معيارهاي اندازه گيري ؛ 6- تعريف رابطه بين سياستگذار و سياست پذيران ؛ 7- تعيين رابطه بين قاعده سياستگذاري و معيارهاي اندازه گيري؛ 8- تخمين مدلها و ارزيابي اثار سياست بصورت تئوريک. ادامه دارد ....
|