صفحه اول > تحلیل بازار >

بررسي و پيش بيني روند قيمت گندم در بازارهاي بين المللي (قسمت دوم)

فصلي بودن و تاثير آن بر بازار گندم

فصلي بودن و علل ان

فصلي بودن پديده اي است که سبب مي شود قيمت محصولات کشاورزي مثل گندم ( شامل قيمت هاي نقدي ، آتي ، اختلاف بين نقدي و آتي ، اختيار معامله ، درون بازاري ، بين بازاري و …) در طول سال و يا در طول سالها ، در مسيري نسبتا قابل پيش بيني حرکت کنند. در حالت کلي دو بخش مهم در ارتباط با فصلي بودن محصولات وجود دارد : 1) "کوتاهي توليد" و به دنبال ان 2) " افزايش بعد از توليد " است که براي قيمت رخ مي دهد . اغلب فصلي بودن يک عامل تعيين کننده براي الگوي مصرف محصولات کشاورزي ( مصارف داخلي و همچنين صادرات ) است. 

عامل اصلي ( و البته نه تنها عاملي ) که فصلي بودن را بوجود مي آورد ذات بودن يا نبودن توليد محصولات است. بطور مثال بيشتر محصولات کشاورزي اصلي که در امريکا توليد مي شوند تنها يک فصل برداشت دارند، در نتيجه عرضه کلي محصول در بازار فروش در يک دوره زماني نسبتا کوتاه صورت مي گيرد و اين افزايش ناگهاني در عرضه است که عامل اصلي فصلي بودن است که از ان به " کوتاهي توليد " ياد مي شود.

به دنبال " کوتاهي توليد "، عرضه کالا بطور اجتناب ناپذيري به دليل مصرف داخلي و تقاضاي صادرات  کاهش پيدا مي کند. به منظور اينکه بازار مطمئن باشد که قسمتي از محصول براي استفاده در آينده در بازار سال بعد در دسترس خواهد بود قيمت هاي پيشنهادي آتي در هنگام برداشت از قيمت هنگام برداشت بيشتر است ( البته قيمتهاي اتي در بورسهاي کالايي دنيا رواج دارد اما در ايران هنوز معاملاتي از اين دست انجام نمي شود ). در بيشتر سالها ، قيمت از روند روبه بالايي پيروي مي کند؛ که حرکت روي " خط سير " آن همراه با الگوي پيشنهادهاي قيمتي آتي، اساسا در زمان برداشت مطرح و تنظيم مي شود. بنابراين ، نتيجه فرعي " کوتاهي توليد "؛ " افزايش بعد از توليد " در قيمت مي باشد.

فصلي بودن در برابر چرخه ها

در بيشتر موارد ، فصلي بودن به يک چرخه توليد محدود مي شود ( دوره زماني که بين يک توليد تا توليد آينده وجود دارد ) مثلا براي بيشتر محصولات اصلي که در امريکا توليد مي شوند فصلي بودن بيشتر در يک دوره دوازده ماهه اتفاق مي افتد ( چون چهار فصل را شامل مي شود به فصلي بودن مشهور شده است).

فصلي بودن بايد از ديگر چرخه ها متمايز شود. فصلي بودن به تقويم مربوط مي شود از قبيل ماه ها و فصل ها و معمولا بر اساس تغييرات عرضه و تقاضا است . چرخه ها مي توانند مدت زمان متفاوتي را در بر بگيريند ( از دقايق تا دهه ها ) در حاليکه شواهد اماري زيادي  ( و يک تعبير تئوري ) براي فصلي بودن بازار محصولات کشاورزي وجود دارد، ولي شواهد محدودي براي انواع ديگر چرخه هاي اثر گذار بر بازار محصولات کشاورزي اصلي بخصوص در امريکا وجود دارد.

بر عکس چرخه هاي قيمتي ، که ممکن است توسط " تحليل تکنيکي " توضيح داده شوند، بصورت گسترده اي اين اعتقاد وجود دارد که برخي چرخه هاي شناخته شده محصولات اصلي مي تواند بوسيله عوامل خارجي که اثرات غير معمولي بر بازار دارند، ايجاد شوند. اين شوک هاي وارد شده بر بازار ( که اغلب به خشکسالي مربوط مي شوند ) بنوبت ، تحريک توليد، تقاضا ، و حتي واکنش هاي سياستي را در بر دارند. اثرات برخي از شوک هاي وارد شده بر بازار رفته رفته در طول زمان تعديل مي شوند و بصورت نامحدود ادامه پيدا نمي کنند.

فصلي بودن در برابر روندها

روندها نيز از ديگر عوامل تاثير گذار بر قيمت محصولات کشاورزي مي باشند. در برهه اي از زمان قيمت محصولات کشاورزي از روندي کاهشي برخوردار بوده است اما با توجه به افزايش جمعيت جهان اين روند در دهه هاي اخير تغيير يافته و قيمت هاي محصولات کشاورزي از روندي روبه رشد برخوردار شده است. در واقع ممکن است در مقطعي از سال قيمت يک محصول کاهش قابل توجهي نشان دهد اما در طول سال اين کاهش قيمت جبران شده و بطور متوسط قيمت از روندي افزايشي برخوردار خواهد شد. در واقع قسمت اول ( کاهش قيمت در کوتاه مدت ) مربوط به نوسانات فصلي مي باشد و قسمت دوم ( افزايش قيمت در ميان مدت) مربوط به نوسانات روندي مي باشد.

همانطور که اشاره شد بحث قيمت گندم در بازارهاي جهاني بحث بسيار پيچيده و بنوعي مبهمي است که توجه بسيار زيادي را مي طلبد. بهر حال عوامل مختلفي چون نوسان هاي فصلي ؛ نوسان هاي روندي ؛ نوسان هاي چرخه اي ؛ دامپينگ قيمت ؛ عرضه و تقاضا و قيمت ساير کالاهاي جانشين يا مکمل در قيمت گندم تاثير فراوان دارند و اين عوامل که عواملي بشدت قابل دستکاري هستند در کنار ساير عواملي که دستهاي نامرئي بازار ناميده مي شوند تعيين کننده هاي اصلي قيمت گندم هستند. با اين اوصاف بررسی و پیش بینی قیمت گندم در دهه گذشته و دهه اینده جالب توجه تر خواهد بود و خواننده از اگاهی بیشتری در ارتباط با میزان واقعی بودن قیمت گندم در بازارهای جهانی برخوردار خواهد بود.

ادامه دارد ....