صفحه اول > تحلیل بازار >

هدفمند نمودن يارانه نهاده­هاي کشاورزي ( بخش سوم )

3- تعريف يارانه و هدفمند نمودن يارانه نهاده هاي کشاورزي

يارانه معادل کلمه سوبسيد است و به معناي ان است که دولت کالا يا خدمتي را با کمک هاي مالي براي مصرف کننده يا توليد کننده به قيمت پايين تر از قيمت بازار , عرضه کند. بعبارت ديگر يارانه , پرداخت مشخصي از سوي دولت براي کالاها يا خدماتي است که مورد استفاده مصرف کنندگان و توليد کنندگان قرار مي گيرد.

يکي از روشهاي حمايتي براي تقويت بنيه توليد در بخش کشاورزي پرداخت يارانه به نهاده هاي بخش کشاورزي يا عرضه نهاده هاي توليد با قيمتي پايين تر از بازار ازاد به کشاورزان است. بدين ترتيب با کاهش هزينه هاي توليد , فعاليت کشاورزان سوداورتر مي شود. لازم به ذکر است که يارانه نهاده هاي کشاورزي بيشتر شامل نهاده هايي مانند : کود, سم , بذر و ماشين الات است.

در بحث هدفمند کردن يارانه نهاده هاي کشاورزي همانند هدفمند کردن ديگر يارانه ها در اقتصاد کشور مهمترين مشکل نبود راهکارهاي لازم براي شناسايي گروه هاي هدف و تخصيص بهينه منابع يارانه اي است. ميزان يارانه پرداختي دولت بابت نهاده هاي کشاورزي , کود شيميايي , سم و بذر در سال 1383 بترتيب 6/1797, 4/554 و 100 ميليارد ريال بوده است که در مقايسه با ديگر يارانه ها در اقتصاد کشور رقم قابل توجهي نيست. بنابراين با توجه به اهداف دولت در حمايت از بخش کشاورزي , هدفمند نمودن يارانه هاي کشاورزي بمعناي حذف يا افزايش قيمت اين نهاده ها نيست, بلکه هدف اصلي دولت , بهينه کردن مصرف اين نهاده ها در بخش کشاورزي است.

کود شيميايي و سم از جمله نهاده هايي هستند که در توليد محصولات کشاورزي نقش موثري دارند و يارانه اين دو نهاده , جزء يارانه هاي غير مستقيمت و از نوع يارانه هاي توليدي است. بر اساس مطالعات  انجام شده نهاده سم از کشش قيمتي بالايي برخوردار است بطوريکه با اجراي سياست ازادسازي قيمت اين نهاده , کشاورزان نسبت به افزايش قيمت ان واکنش نشان داده و از ميزان مصرف ان در توليد محصولات کشاورزي مانند برنج مي کاهند. بنابراين مي توان با اجراي اين سياست , با کاهش ميزان مصرف سم به سمت ناحيه اقتصادي توليد ( ناحيه 2 توليد ) حرکت کرد که اين امر ضمن افزايش بهره وري نهاده مذکور به حفظ محيط زيست و توسعه پايدار منجر مي شود.

گفتني است بهترين راهکار براي هدفمند نمودن يارانه نهاده سم با توجه به  کشش قيمتي بالاي اين نهاده و همچنين بکارگيري مبارزه بيولوژيک با افات و بيماريها کاهش يارانه اين نهاده و کاهش ميزان مصرف ان در بخش کشاورزي است.

بنابراين براي اجراي سياست هدفمندسازي يارانه نهاده سم , علاوه بر ارائه و اموزش مبارزه بيولوژيک با افات و بيماري ها , بايد با مقاوم سازي واريته هاي کشاورزي و اصلاح ژنتيک مصرف نهاده سم را در مزارع کشور کاهش داد. اما اين امر به منزله حذف يارانه نهاده سم نيست. زيرا اين نهاده همانند ديگر نهاده ها مانند کود شيميايي و بذر از نهاده هاي موثر در افزايش بازدهي کشاورزي و کيفيت محصولات است . بنابراين تا زماني که زمينه هاي لازم براي کاهش مصرف اين نهاده مهيا نشود ازادسازي قيمت يا حذف يارانه ها مخالفت با سياست هاي حمايتي دولت , افزايش توليد و افزايش درامد کشاورزان است.

اما در مورد نهاده کود و بذر نمي توان همانند روشهاي هدفمند نمودن نهاده سم گام برداشت. زيرا کود شيميايي به دليل نقشي که در افزايش کيفيت زمين و محصولات کشاورزي ايفا مي کند از اهميت خاصي برخوردار است بطوري که نهاده کود شيميايي يکي از مهم ترين نيازهاي بخش کشاورزي بشمار مي ايد و سرمايه گذاري در چنين نهاده پربازدهي کليد تبديل کشاروزي سنتي به يک منبع پر بازده رشد اقتصاد است.

ازمجموع مطالعات انجام شده در ايران و ساير کشورهاي مي توان چنين نتيجه گرفت :

1- بدون ترديد مصرف کود شيميايي در همه نقاط دنيا و در همه زمان ها بر محصولات کشاورزي اثر مثبتي مي گذارد.

2- نوع کود شيميايي و ميزان مصرف ان به تناسب نوع خاک , نوع گياه و ميزان بازندگي و ابياري , تعيين مي شود.

3-    نحوه و زمان کاشت و همچنين زمان مصرف کود شيميايي براي هر گياه خاص , تاثير بسزايي در تعيين مقدار مصرف کود شيميايي خواهد داشت.

بر اساس مطالعات انجام شده بسياري از محصولات کشاورزي کشش قيمتي بسيار کمي دارند. براي نمونه کشش قيمتي برنج , سيب زميني, پياز و حبوبات به ترتيب برابر 176/0, 191/0, 055/0 و 218/0 است.

ادامه دارد ....