|
صفحه اول > تحلیل بازار > |
|
بررسي و تحليل مزيت نسبي منطقه اي گندم ( بخش هفتم: استان اصفهان )
همانطور كه در تحليل گذشته نشان داده شد انواع شاخص هاي مزيت نسبي براي محصولات زراعي خصوصا غلات (گندم) در استان اصفهان براورد و در جدول شماره (1) (مندرج در تحليل بخش ششم : استان اصفهان) ارائه شد. اكنون به بررسي نتايج اين شاخص ها و بحث در مورد مندرجات جدول شماره (1) مي پردازيم. از نتايج جالب توجه انكه گندم بعنوان مهم ترين منبع تغذيه و محصول راهبردي داراي مزيت نسبي در توليد بهره وري نيرو ي كار و زمين و اشتغالزايي در ا ستان اصفهان از منظر كشت ابي است. با اينهمه كشت گندم ابي مزيتي در سوداوري اقتصادي ندارد و قيمت ان نيز در استان و كشور به دليل بالاتر بودن هزينه هاي توليد در استان ، تفاوت قابل ملاحظه اي ندارد. در مقايسه با گندم ابي ، كشت گندم ديم هيچگونه مزيت نسبي ندارد و اين نتيجه گيري با توجه به خشك بودن منطقه و محدوديت بارشهاي اسماني قابل توجيه است. كشت جو ابي نيز همچون گندم ابي از مزيت هاي قابل توجهي در استان برخوردار است مضافا اينكه تلويد اين نوع محصول سوداوري نسبي در مقايسه با كشور دارد. ولي كشت ان در استان چندان اشتغالزاي نيست . كشت جود ديم در استان فاقد هر نوع مزيت نسبي است . در توليد شلتوك كه عملكرد بالاي نسبي اين محصول از مزاياي استان به شمار مي رود به گونه اي است كه اين منطقه بانواحي حاصلخيز شمال ايران در رقابت است. همچنين توليد اين محصول به طور نسبي اشتغال بيشتري در استان ايجاد مي كند، ولي بهره وري نسبي نيروي كار در توليد ان از متوسط كل كشور كمتر است. كشت ساير محصولات در گروه غلات در استان اصفهان به لحاظ مقياس و عملكرد ،اهميت چنداني ندارد. بعنوان مثال كشت ارزن ابي هيچگونه مزيت نسبي در استان ندارد و به لحاظ اقتصادي نيز فاقد مزيت نسبي است . كشت ذرت نيز چنين است ، اگرچه بهره وري نسبتا بالاي نيروي كار در توليد اين محصول صرفا به جهت استفاده بسيار محدود از نروي كار است. بطور خلاصه از لحاظ بهره وري نيروي كار و زمين و بازده اقتصادي ، مهمترين محصولات گروه غلات را در استان مي توان جو و شلتوك ابي دانست. پس از انها گندم قرار دارد كه البته بجز بازده اقتصادي ، در همه موارد از مزيت نسبي برخوردار است. موقعيت استان اصفهان در تخصيص منابع ، توليد و عملكرد محصولات زراعي در بسياري موارد بويژه در مورد توليد عمده ترين محصول غلات يعني گندم مي بايد تلاشهاي جدي از سوي مقامات و برنامه ريزان منطقه اي انجام پذيرد. به دليل ماهيت خصوصي بودن فعاليت بخش زراعي در كشور به نظر مي رسد تنها بتوان از ابزار سياستهاي تشويقي در جهت اصلاح و بهينه سازي الگوي كشت و افزايش بازده توليد بهره جست. با اين حال نتايج نشان داد كه استان اصفهان در توليد چندين محصول زراعي ابي داراي موقعيتي ممتاز است. يكي از اين محصولات گندم است كه بعنوان محصولي راهبردي ، از منظر توليد ، بهره وري نيروي كار و زمين و اشتغالزايي در ا ستان اصفهان داراي مزيت نسبي است. با اين حال ، كشت اين محصول در استان سود اوري اقتصادي ندارد و قيمت ان نيز در استان و كشور داراي تفاوت قابل ملاحظه اي نيست ، زيرا هزينه هاي نسبي توليد اين محصول در استان نسبت به درامدهاي حاصل از توليد ان در مقايسه با ساير مناطق ديگر كشور بالاتر است. بررسيهاي جامع نشان مي دهد كه زراعت ديم در استان هيچگونه مزيت نسبي ندارد و تنها زراعت ابي برخي محصولات است كه استان اصفهان را از مزيتهاي نسبي برخوردار مي سازد. تحليلها نشان ميدهد كه استان اصفهان در اشتغالزايي به لحاظ توليد بسياري از محصولات زراعي ابي داراي برتري مطلق و نسبي در كشور است. ولي به دليل ميزان نسبتا پايين محصول بدست امده در بسياري موارد بهره وري اين عامل مهم توليد در استان نسبتا ناچيز است. لذا اتخاذ سياستهاي مناسبي كه موجبات توسعه كشت محصولاتي نظير گندم ، جو ، شلتوك ، پنبه ، خيار و ... را در استان اصفهان فراهم اورد.، اشتغالزايي بيشتري را نويد مي دهد. جالب توجه اينكه توسعه كشت اين محصولات در استان در بسياري موارد با منفعت هاي اقتصادي همراه است. نتايج همچنين نشان مي دهد كه در مورد بسياري از محصولات كشت شده هم در مقياس استان و هم در ابعاد ملي رابطه اي بين ميزان كاربري در توليد محصولات زراعي از يك سو و ميزان عملكرد محصولات و سوداوري اقتصادي از ديگر سو وجود دارد. بطور كلي از محاسبات مي توان اينگونه استنباط كرد كه شدت كاربري در كشت و توليد محصولات زراعي با ميزان عملكرد اين محصولات و در نتيجه با ميزان درامد و منفعت ايجاد شده رابطه اي مستقيم دارد. لازم به ذكر است نياز است تحقيقاتي مشابه تحقيق و تحليل حاضر در كل استانهاي كشور صورت پذيرد تا تخصيص بهينه تر عوامل توليد در كل كشور حاصل شده و نهايتا از توليد و ارزش افزوده بالاتري در بخش كشاورزي برخوردار باشيم. در توليد گندم نيز اين مساله بعنوان يكي از چالشهاي بخش مطرح مي با شد كه با انجام اين سري تحقيقات مي توان به بسياري از سوالات در اين زمينه پاسخ داد.
|