اثر مقادیر ، منابع کود روی و کمپوست برعملکرد و جذب روی درگندم آبی

عزیزمجیدی، محمدجعفر ملکوتی

چکیده

به منظور بررسی عکس العمل گندم آبی نسبت به مصرف کودهای حاوی روی، ارزیابی منابع روی و کمپوست در تامین روی مورد نیاز گندم و بررسی اثرات باقیمانده آنها در خاک، آزمایشی در سال زراعی 75-1374 در ایستگاه های تحقیقات کشاورزی « قاملو » و «گریزه » و روستای « توبره ریز» از توابع شهرستان کامیاران دراستان کردستان به مورد اجرا گذاشته شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی شامل مقادیر 0، 20 و 40 کیلوگرم روی خالص در هکتار با استفاده از منابع سولفات روی واکسید روی به علاوه یک تیمار اضافی کمپوست به میزان 20 تن در هکتار مجموعاً شامل هفت تیمار کودی با تعداد چهار تکرار بود. غلظت روی قابل عصاره گیری خاک به روش DTPA قبل از کشت در قاملو، توبره ریز و گریزه به ترتیب برابر با 32/0 ، 43/0و38/1 بود. مصرف سولفات یا اکسید روی به همراه کودهای پایه (NP) در قاملو و توبره ریز، عملکرد دانه و وزن هزاردانه را به طور معنی داری افزایش دادند. مقدار افزایش عملکرد دانه نسبت به شاهد در دو محل مذکور به ترتیب برابر 826 و 679 کیلوگرم در هکتار بود. در گریزه مصرف روی تاثیری برمیزان عملکرد دانه و وزن هزاردانه نداشت، چرا که غلظت اولیه روی قابل جذب خاک در این نقطه برای تولید محصول درحد بهینه بود. با مصرف کمپوست میزان افزایش عملکرد دانه در قاملو، توبره ریز و گریزه به ترتیب برابر 915، 888و 425 کیلوگرم در هکتار بود. افزایش عملکرد ناشی از مصرف کمپوست در گریزه را نمی توان ناشی از وجود عنصر روی در کمپوست دانست، بلکه این امر احتمالاً به دلیل بهبود وضعیت فیزیکوشیمیایی  و بیولوژی خاک بوده است. همچنین جذب روی در اندام های هوایی به ویژه دانۀ گندم در اثر مصرف کود روی به طور قابل توجهی بهبود یافت. نتایج این تحقیق نشان داد با مصرف منابع مختلف روی درخاک به خوبی می تواند غلظت روی را دردانه به عنوان یک ویژگی مهم کیفی افزایش داد. روی قابل جذب خاک پس از برداشت محصول در تیمارهائی که کود روی مصرف شده بود، به طور قابل توجهی افزایش یافت، به طوری که همبستگی مثبت و معنی داری بین اثرات باقیمانده روی و مقدار مصرف کود روی وجود داشت. اکسید روی و سولفات روی از نظر عملکرد دانه، وزن هزاردانه، غلظت روی در اندام هوایی و غلظت روی قابل عصاره گیری خاک به روش DTPA پس از برداشت محصول تاثیر یکسانی داشتند.