تاثیر مصرف روی بررشد و عملکرد گندم در تعدادی از خاک های شدیداً آهکی استان فارس

عبدالحسین ضیائیان و محمد جعفر ملکوتی

چکیده

به منظور بررسی اثرهای مصرف سولفات روی در افزایش عملکرد گندم آبی (Triticum  aestivum L.)  وغنی سازی آن درخاک های شدیداً آهکی ، این تحقیق درگلخانه، برروی 25 نمونه خاک که از مزارع گندم کاری منطقه زیرسد « درودزن» ، واقع در 50 کیلومتری غرب شیراز در استان فارس، جمع آوری شده بود، اجرا گردید . خاک های مورد مطالعه دارای کربنات کلسیم معادل از 31 تا 49 درصد و روی قابل جذب از 22/0 تا 22/1 میلی گرم در کیلوگرم خاک بودند. در این تحقیق، اثر دو سطح صفر و 10 میلی گرم روی به ازاء هرکیلوگرم خاک از منبع سولفات روی، در گلدان هایی با پنج کیلوگرم خاک، در سه تکرار، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی برروی گندم بهاره رقم فلات مطالعه شد. نتایج نشان دادکه با مصرف روی عملکرد مادۀ خشک ، غلظت و جذب کل روی در مادۀ خشک به ترتیب 13، 88 و112 درصد افزایش یافت. علاوه براین ، میزان عملکرد دانه، غلظت و جذب کل روی در دانه نیز براثر مصرف سولفات روی به ترتیب 17، 127 و 153 درصد افزایش نشان داد. با مصرف روی میزان پروتئین دانه، وزن هزاردانه و تعداد دانه در خوشه افزایش معنی داری را نشان داد. روابط رگرسیونی نشان داد که بین مقدار روی استخراج شده با DTPA و پاسخ گیاهی ، همبستگی بالایی وجود نداشت، اما با دخالت دادن عوامل خاکی و به خصوص کربنات کلسیم معادل، روابط جدید ، قدرت پیش بینی بیشتری پیدا کردند. حد بحرانی روی درخاک با روش DTPAبراساس 85 درصد عملکرد نسبی دانه 74/0 میلی گرم در کیلوگرم خاک و حد بحرانی آن در اندام های هوائی گندم 5/17 میکروگرم در هر گرم مادۀ خشک تعیین گردید.