تاثیر مصرف سولفات منگنز بر تولید گندم در تعدادی از خاک های شدیداً آهکی استان فارس

عبدالحسین ضیائیان و محمد جعفر ملکوتی

چکیده

به منظور بررسی اثرهای مصرف سولفات منگنز برافزایش عملکرد و غنی سازی گندم آبی (Triticum aestivum) و تعیین حد بحرانی آن در خاک های شدیداً آهکی، این تحقیق در 25نمونه خاک که از مزارع مختلف تولید گندم منطقه زیر سد « درودزن» ، واقع در 50 کیلومتری غرب شیراز در استان فارس ، جمع آوری شده بود و دارای کربنات کلسیم معادل از 31 تا 49 درصد ومنگنز قابل جذب از 8/2 تا 8/10 میلی گرم در کیلوگرم بودند، اجرا گردید. در این تحقیق اثر دو سطح صفر و 10 میلی گرم منگنز به ازاء هرکیلوگرم خاک از منبع سولفات منگنز ، در گلدان هایی با گنجایش پنج کیلوگرم خاک، در سه تکرار ، در قالب طرح کاملاً تصادفی مطالعه شد. درهرگلدان 15عدد بذرگندم رقم فلات کاشته شد که پس از 2 هفته به 8 بوته تقلیل داده شد. پس از 8 هفته نمونه های گیاهی و پس از 22 هفته کل دانه وکلش برداشت شد. در دانه ها مقدار منگنز و ازت کل و در نمونه های گیاهی غلظت منگنز تعیین گردید. نتایج نشان داد که مصرف منگنز موجب افزایش معنی داری به ترتیب معادل9، 35 و 47 درصد و وزن مادۀ خشک ، غلظت و جذب کل منگنز در دانه گردید. با مصرف منگنز مقدار پروتئین دانه، وزن هزاردانه و تعداد دانه در خوشه به طور معنی داری افزایش یافت . علاوه بر این، براساس داده های موجود و با استفاده از روش تصویری « کیت- نلسون » ( 1965) حد بحرانی منگنز در خاک با روش DTPA برای دستیابی به 85 درصد حداکثر عملکرد نسبی دانه گندم در شرایط گلخانه در خاک های مورد مطالعه 6/3 میلی گرم در کیلوگرم خاک تعیین گردید. روابط رگرسیونی نیز نشان داد که بین مقدار منگنز استخراج شده با DTPA و پاسخ های گیاهی همبستگی خوبی وجود نداشت، اما با دخالت دادن عوامل خاکی و به خصوص کربنات کلسیم معادل، روابط جدید قدرت پیش بینی پیدا کردند.