بررسی گلخانه ای اثرات مصرف آهن، منگنز، روی و مس برتولید گندم در خاک های شدیداً آهکی استان فارس

عبدالحسین ضیائیان و محمد جعفرملکوتی

چکیده

به منظور بررسی اثرات مصرف کودهای حاوی آهن، منگنز، روی و مس و همچنین تعیین حد بحرانی این عناصر در خاک های شدیداً آهکی ، طی سال های 1375 تا 1378 ، چهار تحقیق گلخانه ای، هر تحقیق برروی یکی از عناصر فوق، برروی تعدادی از خاک های مزارع گندم کاری منطقه زیرسد درودزن، واقع در 50 کیلومتری غرب شیراز، در استان فارس انجام گرفت. خاک های مورد مطالعه دارای کربنات کلسیم معادل 31 تا 49 درصد بودند. دامنه تغییرات عناصر عصاره گیری شده با روش  DTPA در خاک های مورد مطالعه، به ترتیب آهن از 8/2 تا 8/12 ، منگنز از 3/2 تا 8/10 ، روی از 22/0 تا 12/1 و مس از 36/0 تا 28/2 میلی گرم در کیلوگرم خاک متغیر بود. در گلدان هایی حاوی 5کیلوگرم خاک، با انجام سه آزمایش ، هر آزمایش برروی 25 نمونه خاک با خصوصیات متفاوت اثر دو سطح صفر و 10 میلی گرم آهن، منگنز و روی در کیلوگرم خاک ، به ترتیب از منابع  سکسترین آهن 138 ، سولفات منگنز و سولفات روی و با انجام یک آزمایش برروی 17 نمونه خاک مختلف، اثر دو سطح صفر و 5میلی گرم مس در کیلوگرم خاک از منبع سولفات مس مطالعه شد. هر آزمایش در سه تکرار و در قالب طرح کاملاً تصادفی برروی گندم بهاره (Triricum  aestivum.L) رقم فلات به اجرا در آمد. نتایج نشان داد مصرف هریک از عناصر آهن، منگنز، روی و مس در مقایسه با شاهد مربوطه موجب افزایش عملکرد دانه ( به ترتیب 8 ، 13، 17و 5درصد ) عملکرد کلش ( به ترتیب 10، 11، 13 و 6درصد) غلظت عنصر مورد آزمایش در دانه( به ترتیب 16، 11، 127 و 23 درصد ) ، غلظت آن ها در کلش ( به ترتیب 25،24،127، 23 درصد ) و جذب آن ها توسط کلش ( به ترتیب 37،47،112 و 18 درصد ) گردید. با مصرف عناصر فوق میزان پروتئین ، وزن هزاردانه و تعداد دانه در خوشه به طور معنی داری افزایش یافت. حدود بحرانی آهن، منگنز ، روی و مس در خاک نیز به ترتیب 0/4، 6/3، 74/0 و 8/0 میلی گرم در هر کیلوگرم تعیین گردید.