عنوان پروژه/ طرح: اتیولوژی وشناسایی تکمیلی گونه های سپتوریا روی گندم با توجه به احتمال وجود Stagonospora spp. وارزیابی مقاومت نسبی لاین های گندم نسبت به عامل سپوریوز

چکیده:

اهمیت ، ضرورت ، اهداف و روش تحقیق:

این تحقیق جهت مشخص نمودن اتیولوژی بیماری سپتوریوز گندم درمناطق آلوده و همچنین بررسی مقاومت ارقام سینتتیک هگزا پلوئید – به عنوان منابع مقاومت به این بیماری – نسبت به جدایه های ایرانی این پاتوزن درسه سال 1378، 1379، 1380 انجام گردید. به این منطور نمونه های آلوده با علائم بلاچ سپتوریوز از استان های گلستان، مازندران ، فارس؛ مهران وخوزستان جمع آوری گردید. از علف های هرز اطراف مزرعه با علائم بلاچ سپتوریوز نیز نمونه برداری صورت گرفت همچنین دراین تحقیق واکنش چهل ویک ژنوتیپ از مواد سینتتیک هگزاپلوئید BW-SH-Septoria وشش ژنوتیپ از مواد SH-R-Septoria نسبت به پاتوژن S.tritici درمزرعه در دو ایستگاه اهواز ومغان پس از تلقیح مصنوعی وبه روش اصلاح شده ساری پریسکات مورد بررسی قرار گرفت.

نتایج:

عامل بیماری درنمونه های جمع آوری شده از مناطق آلوده استان های گلستان ، مازندران ، فارس ، ایلام و

خوزستان درسالهای 1378 و1379 پس ازبررسی میکروسکوپی Septoria tritici  تشخیص داده شد . در سال

1380 ، عامل بیماری درنمونه های آلوده استان های مازندران ، ایلام، خوزستان S.tritici ودر تعدادی از نمونه

های آلوده استان گلستان- خان ببین ( حومه علی آباد ) ، کلاله، گنقان( اطراف گنبد )- Stagonospora

nodorum  تشخیص داده شد. دربعضی از نمونه ها کمپلکس هردو پاتوژن عامل بیماری شناخته شد. سه

مورد – نمونه های مربوط به مزارع استان گلستان نواحی علی آباد، کردکوی – برروی علف های هرزگونه های phalaris minor و Agilops spp علائم بلاچ سپتوریوزی مشاهده شده که عامل آن S.tritici تشخیص داده شد. نتایج یادداشت برداری از واکنش چهل ویک ژنوتیپ از مواد سینتتیک هگزا پلوئید BW-SH-Septoria وشش ژنوتیپ از مواد SH-R-Septoriaنسبت به پاتوژن S.tritici درمزرعه در دو ایستگاه اهواز ومغان درسال 1378 درایستگاه مغان حاکی از عدم توسعه کافی پاتوژن بود. بطوری که برروی شاهد حساس نیز به طور یکنواخت آلودگی مستقر نشد. درایستگاه اهواز نیز گسترش اپیدمی واستقرار پاتوژن به حد کافی بالا نبود . به دلیل مشکلات اجرای طرح درمغان ورضایت بخش نبودن نتیجه سال قبل مواد طرح درمغان درسال 1379 کشت نگردید. واکنش ژنوتیپ های مورد آزمایش در اهواز درسالهای 1379 و1380 با توجه به پیشرفت بیماری درارتفاع به شدت بیماری تبدیل گردید. داده ها به کمک نرم افزار MSTATC طرح RCBD بایک فاکتور (Genotype ) آنالیزشدند واکنش بیشتر این لاین ها دردوسال متفاوت بود. بین این لاین ها شماره 5-//2*FCT CIGM90.125-4B-2Y-1B-OPR-3B (205 )CROC-1/AE.SQ (OPR،15(BCN//GAN/AE.SQ.(408)CASS94YOO189S-1Y-1M-OM) و47(RASCON/AE.SQU(385)CIGM92.1701-1Y) که کمترین میانگین آلودگی در دوسال رانشان دادند انتخاب شدند.

توصیه های فنی وترویجی به بخش اجرا:

از آنجا که عامل بیماری سپتوریوز برگی دربقایای آلوده سال قبل دوام می یابد، مدفون کردن بقایای آلوده می

تواند به میزان زیادی سبب کاهش خطراپیدمی بیماری گردد. همچنین جهت جلوگیری ازشیوع بلاچ گلوم

استگونوسپورایی به مناطق غیرآلوده به دلیل بذر زادشدن این پاتوژن توصیه می گردد که از انتقال محصول

منطقه آلوده گنبد به مناطق دیگر جلوگیری گردد.

نام هماهنگ کننده/مجری مسئول/ مجری: محمدترابی، فاطمه خلقتی بنا، طه داد رضایی ومحمدعلی دهقان