عنوان پروژه /طرح:بررسی ، احیاء ونگهداری منابع ژنتیکی گندم ( کلکسیون بخش تحقیقات غلات)

چکیده:

اهمیت ، ضرورت ، اهداف و روش تحقیق:

منابع ژنتیکی گیاهی تأمین کننده موادخام ژنتیکی ( ژنها ) هستند که درصورت بهره برداری صحیح از آنها

واریته های جدید ومطلوبتر گیاهی را می توان تولید جمع آوری ارقام بومی درسال 1315 شروع وهم اکنون این

مجموعه شامل 15300 گندم بومی خارجی است که همه ساله جهت حفظ قوه نامیه آنها تعداد 1000 شماره

احیاء وارزیابی می گردد ادامه روند افزایش تولید وبهبود کیفیت موادغذایی بستگی به حفاظت و به کارگیری

موثر منابع ژنتیکی گیاهی دارد به منظور احیاء وارزیابی منابع ژنتیکی گندم موجود درکلکسیون بخش

تحقیقات غلات این طرح به مدت سه سال به اجرا درآمد. درهرسال زراعی، پس از آماده سازی زمین وایجاد

جوی و پشته هرشماره از 1000 شماره بصورت خطی به طول یک متر روی هر پشته دردوخط به فاصله 30

سانتی متر و درهربلوک 30 شماره کشت گردیدند. فاصله بلوکها از همدیگر 60 سانتیمتر است طرز آبیاری

نشتی بوده که پس از کشت بلافاصله جهت جوانه زدن بذور انجام گرفت. میزان کودهای شیمیایی مصرفی

براساس آزمون خاک وطبق عرف آزمایشات غلاف مصرف گردید. درطول دوران رشد یادداشت برداریهای لازم از

برخی صفات زراعی شامل: تاریخ ودرصد سبز هرکدام از ژنوتیپ ها ، تعداد روز تا سنبله رفتن ، ارتفاع بوته،

تاریخ رسیدن، رنگ سنبله، کرک دار یا بی کرک بودن پوشینه ها ، ریشکدار یا بی ریشک دار بودن ، واکنش

به خوابیدگی و ریزش دانه ، تعداد دانه درسنبله و طول دوره پرشدن دانه درمزرعه بعمل آید. پس از رسیدن

کامل از هر شماره تعداد دو عدد سنبله و طول دوره پرشدن دانه درمزرعه بعمل آید. پس از رسیدن کامل از

هرشماره تعداد دوعدد سنبله جهت مقایسه با دفاتر کلکسیون جدا کرده وبقیه پس از کوبیدن و بوجاری به

واحد کلکسیون بخش منتقل، درواحد کلکسیون پس از اندازه گیری وثبت صفات دیگر از قبیل وزن هزاردانه،

رنگ بذر وکنترل ومقایسه کلیه صفات با دفاتر کلکسیون عملیات آماده سازی جهت نگهداری به مدت طولانی

درکلکسیون بخش شروع میشود. برای صفات کمی مورد ارزیابی پارامترهای آماری میانگین ، واریانس ،

ضریب تنوع، انحراف استاندارد دودامنه محاسبه ومطالعه همبستگی برای توصیف روابط صفات با یکدیگر نیز

انجام شد.

نتایج:

محاسبه پارامترهای آماری میانگین ، واریانس ، ضریب تنوع، انحراف استاندارد نشان دادکه عملکرد دانه ( پنج

سنبله ) واجزا آن از تنوع خوبی برخوردارند. با توجه به نتایج مطالعه ضرایب همبستگی ساده صفات، تعداد

دانه در سنبله بزرگترین همبستگی را با عملکرد دانه ( پنج سنبله ) ، دربین صفات مورد بررسی داشت (

**76/0=r) . دربین نمونه های مورد ارزیابی ، نمونه های با شماره های کلکسیونی 40618 و 41274 زودرس

ترین ونمونه با شماره کلکسیونی 41595 ، دیررس ترین ژنوتیپ ها بودند . مشخصات بتانیکی وزراعی شماره

های کشت شده درهرسال ، کنترل وبا دفاتر کلکسیون مقایسه گردید، کلیه بذور جهت نگهداری طولانی مدت

جایگزین بذور کهنه گردیدند.( بدین ترتیب که ازبلور جدید میزان 80 گرم بذر و دو عدد سنبله جدا شده در پاکت

ریخته و با بذور کهنه جایگزین گردید.)

توصیه های فنی وترویجی به بخش اجرا:

نتایج حاصل از این طرح با توجه به بیسیک بودن آن، مستقیما قابل استفاده وتوصیه برای بخش اجرا نبوده

ولی می تواند دربرنامه های به نژادی مورد استفاده محققین قرار گیرد.

نام هماهنگ کننده/مجری مسئول / مجری: اشکبوس امینی