اثرات تاریخ کاشت و مقادیر کود نیتروژن بر روی تسهیم ماده خشک و نیتروژن در گندم نان و دوروم

چکیده:

عملکرد دانه و پروتئین در گندم نان و دوروم با کارایی گیاه در تسهیم ماده خشک (شاخص برداشتHI)و تسهیم نیتروژن (شاخص برداشت نیتروژن، ) به دانه تعیین می شود. عکس العمل HI و NHI به دو مقدار نهاده نیتروژن قبل از کاشت (105 و KG/HA170 ) برای 9 رقم گندم نان ، 5 رقم گندم دوروم و 1 رقم تریتیکاله در 3 تاریخ کاشت در این آزمایش بررسی شد. اثر متقابل ژنوتیپ*نیتروژن برای چندین خصوصیت در تاریخ کاشت زود (26 October 1993)، برای زیست توده هوایی در زمان گرده افشانی، عملکرد دانه و عملکرد کاه، در تاریخ کاشت بهینه     (6 December 1993)  و برای عملکرد در تاریخ کاشت دیر(5 February 1993)  معنی دار بود. اگرچه گیاه در تاریخ کاشت زود نسبت به تاریخ کاشت بهینه نیتروژن خاک بیشتری مصرف   می کند، میانگینHIوNHI  در تاریخ کاشت زودتر (به ترتیب 5/38 و 3/66%)، کمتر از تاریخ کاشت دیرتر (به ترتیب 5/45 و 2/71) بودند. به طور میانگین گیاه از گرده افشانی تا رسیدن، نیتروژن بیشتری در تاریخ کاشت زود (16KG/HA)نسبت به تاریخ کاشت بهینه(6KG/HA)از دست می دهد. میانگین HI و NHI در تاریخ کاشت بهینه و دیر شبیه بودند اما میانگین عملکرد دانه در تاریخ کاشت زود (6T/HA)بالاتر از تاریخ کاشت دیر(4T/HA) بود. مقادیر زیاد نیتروژن میانگینHI و NHIرا در تمامی تاریخهای کاشت کاهش داد. میانگینHIوNHIرابطه مثبت و بالایی با یکدیگر داشتند.r=0.86

بستگی به تاریخهای کاشت و نهاده نیتروژن، رابطه منفی معنی دار بین عملکرد دانه و غلظت نیتروژن از 59/0- تا 66/0- دیده شد. عملکرد دانه و مقدار زیست توده در زمان گرده افشانی همبستگی قوی با یکدیگر داشتند.(r=0.74)

که این امر اهمیت کربوهیدراتهای ساخته شده قبل از پر شدن دانه را در بیشتر ژنوتیپ ها نشان می دهد. میانگین نیتروژن تجمع یافته بوسیله گیاه از زمان گرده افشانی به بعد نسبتا کم بود که نشان می دهد بیشتر نیتروژن دانه، از نیتروژن تجمع یافته قبل از گرده افشانی تامین می شود. مقادیر قابل توجهی از نیتروژن در کاه باقی ماند. برخلاف اختلاف اساسی ژنوتیپ ها، تنها تعداد کمی از ژنوتیپ ها میانگین عملکرد دانه، غلظت نیتروژن دانه، HIوNHIبالاتری از میانگین کلی داشتند.رقمهایی از گندم که بتوانند براحتی نیتروژن را قبل و بعد از گرده افشانی جذب کنند و با کارایی بالا به دانه منتقل کنند تا مقدار کمی نیتروژن بعد از گرده افشانی از دست برود، مورد نیاز است. همچنین جذب و تسهیم نیتروژن در گندم در مناطقی که نهاده نیتروژن کم است، باید بهبود یابد.

منبع:

Field Crops Research, Volume 73, Issue 1, October 2001, Pages 47-61.