رشد ریشه، رشد ساقه و عملکرد گندم نان و دوروم در جنوب استرالیا

چکیده:

در جنوب استرالیا، در شرایط آبیاری و حاصلخیزی مناسب، عملکرد گندم دوروم بیشتر از گندم نان است اما در

سراسر کمربند غلات، گندم دوروم نسبت به گندم نان عملکرد پایینی دارد. به همین منظور 3 آزمایش در 2

منطقه برای مقایسه رشد و عملکرد گندم نان و دوروم و بررسی علتهای احتمالی اختلاف نسبی عملکرد

آنها، انجام شد. عملکرد گندم دوروم هنگامیکه مقدار بارندگی کمتر از 450 میلیمتر بود و یا میانگین عملکرد

منطقه برای گندم نان کمتر از 250 گرم در مترمربع بود، کمتر از گندم نان بود. در مقایسه با گندم نان، در

ابتدای رشد، گندم دوروم بنیه گیاهچه اولیه ضعیف تری داشت که علت آن تعداد پنجه کمتر بود و در نهایت دانه

های کمتری نیز در مترمربع ایجاد کرد. تحت شرایط مناسب پرشدن دانه، گندم دوروم نسبت به گندم نان دانه

های بزرگ تری تولید کرد اما وزن دانه آن تحت شرایط فصل و منطقه شدیدا متغیر بود. در نتیجه عملکرد هر دو

گیاه بستگی زیادی به وزن دانه داشت. به عنوان مثال، در سال مرطوب، گندم دوروم درحالیکه 16 درصد دانه

کمتری در مترمربع تولید کرد، به علت دانه های بزرگتر (52 در مقابل 36 میلی گرم)، 20 درصد عملکرد بیشتر

از گندم نان داشت. تراکم ریشه گندم نان و دوروم در 30 سانتیمتری خاک مشابه بود. گندم دوروم نسبت به

گندم نان، طول ریشه مساوی یا کمتری داشت و طول ریشه بر حسب گرم ماده خشک ریشه، نیز کمتر بود.

این اتفاق نشان می دهد که گندم دوروم نسبت به گندم نان در بعضی مواقع به علت سیستم ریشه ای

کوچک، از آب و مواد غذایی خاک کمتر استفاده می کند. این خصوصیت برای گیاهی که به نظر می رسد

عملکرد آن اتکای زیادی بر وزن دانه دارد، یک خصوصیت نا مناسب است. جهت بهبود عملکرد دانه گندم دوروم،

علاوه بر به نژادی و عملیات زراعی مناسب، باید عوامل تنش زا که رشد دانه را محدود می کنند، در دوره بعد

از گرده افشانی کاهش یابند. بهبود استقرار اولیه، استفاده از ارقام مناسب از جهت دوره رسیدگی و مقاومت

نسبی به بیماریهای ریشه، و بهبود رشد ریشه و کارکرد آن در خاک، از نکات حائز اهمیت برای گندم دوروم

می باشند.

منبع:

Australian Journal of Experimental Agriculture, 2000, 39(6): 709 – 720.